Yaş ilerledikçe hareketten kaçınmak gerektiğine dair yaygın ancak yanlış bir inanış vardır.

“Artık yaşlandım, egzersiz bana göre değil”, “Hareket edersem düşerim ya da zarar görürüm” gibi düşünceler, birçok yaşlı bireyin fiziksel olarak daha da pasifleşmesine neden olur. Oysa bilimsel veriler ve fizyoterapi uygulamaları, egzersizin her yaşta mümkün ve gerekli olduğunu açıkça göstermektedir.

Yaşlanma; kas gücünde azalma, denge kaybı, eklem sertliği ve dayanıklılık düşüşü gibi değişimleri beraberinde getirir. Ancak bu değişimlerin bir kısmı yaşın kendisinden değil, kişilerin harekete olan ön yargısından veya başka sebeplere bağlı hareket miktarındaki azalmadan kaynaklanır. Ama artık şunu biliyoruz ki düzenli ve doğru planlanmış egzersizler sayesinde bu kayıplar yavaşlatılabilir, hatta bir kısmı geri kazanılabilir.

Fizyoterapi bakış açısıyla egzersiz, yaşlı bireyler için bir “lüks” değil, temel bir ihtiyaçtır. Düzenli egzersiz; has gücünü ve dayanıklılığı artırır, denge ve koordinasyonu geliştirerek düşme riskini azaltır, eklem hareket açıklığını korur, kronik ağrıların azalmasına katkı sağlar, kalp-damar ve solunum sistemini destekler ve en önemlisi günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı artırarak iyi bir ruh hali, yüksek bir özgüven ve yaşam kalitesi sağlar.

Literatüre göre düşme yaralanmaları yaşlı bireylerde ciddi sakatlanmaların en büyük nedeni olarak görülmektedir. Bu bağlamda düşünüldüğünde başta denge egzersizleri olmak üzere egzersizin koruyucu etkisi daha iyi anlaşılabilir.

Toplumdaki yaygın bir algı da “Egzersiz tehlikelidir” düşüncesidir. Ancak bu düşünceyi doğuran sonuçlar genellikle yanlış veya bilinçsiz yapılan egzersizlerden kaynaklanır. Her egzersiz her birey için uygun değildir; bundan dolayı yaşlı bireylerde egzersiz planı Fizyoterapist veya doktor gibi sağlık profesyonelleri tarafından yapılmalıdır.

Fizyoterapist veya doktor egzersiz planını; kişinin sağlık durumunu, denge, kas gücü ve hareket kapasitesini, fiziksel ihtiyaçlarını değerlendirilerek yapar. Bu şekilde planlanan egzersizler güvenli ve etkilidir. Egzersiz denildiğinde akla zorlayıcı, sert hareketler gelmemelidir elbette bazı yaş gruplarında zorlayıcı egzersizlerde önerilebilir ancak yaşlı bireyler için planlanan egzersiz programları genelde; kişinin kapasitesine uygun olarak hafif veya sınırda zorlayıcı egzersizleri içerir bunlar sandalyede yapılan egzersizler, denge çalışmaları, hafif kuvvetlendirme ve esneklik egzersizleri olarak özetlenebilir. Tabi ki yaşlı bireyin ihtiyaçları doğrultusunda çoklu görev egzersizleri, çeşitli özel esneme egzersizleri gibi daha özel programlarda planlanabilir.

Hareket sırasında hafif yaralanma veya yorulma korkusu yaşlılar bilmelidir ki hareketsizlik en büyük tehlikedir, çünkü hareketsiz ve egzersizden uzak yaşam tarzında kas kaybını hızlanır, düşme riskini artar, yürüme ve merdiven çıkma gibi basit aktiviteleri zorlaşır bu durum bağımlılığı ve yaşam kalitesinin düşmesini beraberinde getirir. Yani çoğu zaman egzersiz yapmak değil, yapmamak daha tehlikelidir.

Sonuç olarak “Yaşlıyım, egzersiz bana uygun değil” düşüncesi doğru değildir. Tam aksine, yaş ilerledikçe egzersiz daha bilinçli, daha kontrollü ve daha gerekli hale gelir.
Fizyoterapist veya doktor tarafından doğru planlanmış egzersizler, yaşlı bireylerin daha güçlü, daha dengeli ve daha bağımsız bir yaşam sürmelerine yardımcı olur.

Unutulmamalıdır ki; hareket yaşamdır ve bu her yaş için geçerlidir.

Fizyoterapist Dr. Volkan YÜZLÜ